کشف زنبق قیری در اعماق خلیج مکزیک و راز فوران آسفالت در بستر اقیانوس - مجله کالج

تولد گلبرگ های سیاه از دل شکاف های زمین

زنبق های قیری زمانی پدید می آیند که مخازن زیرزمینی نفت و گاز با فشار زیاد از میان شکستگی های پوسته زمین به بیرون نشت می کنند. این پدیده شباهت فراوانی به فعالیت آتشفشان های اعماق دریا دارد، با این تفاوت که به جای گدازه های مذاب، هیدروکربن های سنگین و قیر مذاب طبیعی به محیط آب رها می شوند. هنگامی که این توده های قیری گرم با سرمای شدید آب در اعماق دریا که دمایی حدود 4 درجه سلسیوس دارد برخورد می کنند، بلافاصله منقبض شده و به سنگ های سخت آسفالتی تبدیل می شوند. در بعضی نقاط، این فوران ها بستر دریا را مانند یک جاده آسفالت صاف می پوشانند، اما گاهی خروج مرحله ای و تدریجی هیدروکربن ها اشکال هندسی منحنی و شبیه به گلبرگ خلق می نماید.

واحه زیستی در دل آسفالت سرد و تاریک

بسترهای حاصل از نشت هیدروکربن با وجود سرمای استخوان سوز و تاریکی مطلق، محیطی ایده آل برای شکل گیری واحه های شیمی سنتزی در ژرفای دریا فراهم می کنند. ارگانیسم هایی مانند باکتری های متان خوار و کرم های لوله ای در اطراف این منافذ زندگی می کنند و انرژی خود را به جای نور خورشید از مواد شیمیایی دریافت می کنند. این موجودات پایه ای غذای میگوها، خرچنگ های پهن و شقایق های دریایی را تامین می کنند. گلبرگ های سخت و برآمده این ساختارها، سطحی مناسب برای اتصال اسفنج ها، صدف های بارناکل و مرجان های شاخه بامبویی هستند. سازه ای که در نگاه نخست خشن و غیرقابل سکونت به نظر می رسد، به زیستگاهی استثنایی و پناهگاهی متراکم برای جانوران اعماق تبدیل شده که بدون این توده های سخت، جایی برای استقرار روی رسوبات نرم کف دریا نداشتند.

شگفتی های ناشناخته در کاوش خلیج مکزیک

البته محققان در جریان همان کاوش پیروز به ثبت کشتی غرق شده متعلق به اوایل قرن نوزدهم هم شدند. درون این کشتی باستانی یک گاه شمار دریایی (Chronometer) بسیار سالم پیدا شد که برای زمان خود شاهکار مهندسی به حساب می آمد. در ادامه کاوش و در دره دریایی کیتلی (Keathley Canyon)، دانشمندان پیروز شدند رفتارهای زیستی نادری از یک هشت پای دامبو (Dumbo octopus) را ثبت کنند که پیش از آن هرگز در اختاپوس های دارای باله مشاهده نشده بود. آنالیز بستر آب های عمیق نشان داد که طبیعت اقیانوس همیشه فراتر از فرضیات علمی عمل می نماید و شگفتی های غیرمنتظره ای را در تاریکی پنهان ساخته است.

فیزیک و ترمودینامیک فوران نفت در فشارهای خردکننده

آنالیز های ژئوفیزیکی نشان می دهد که شکل گیری ساختار هندسی گلبرگ مانند، نتیجه مستقیم رفتار ویسکوالاستیک آسفالت طبیعی تحت فشار هیدرواستاتیک خردکننده در عمق دو کیلومتری است. در چنین ژرفایی، فشار آب نزدیک به 200 برابر فشار جو در سطح زمین است. هنگامی که مخلوط هیدروکربنی غلیظ از مجرای تغذیه کننده بیرون می زند، بخش بیرونی آن به سرعت در مجاورت آب سرد سفت شده و پوسته شکننده ای تشکیل می دهد. در همان حال، جریان مداوم مواد گرم تر از مرکز، این پوسته را به سمت بیرون هل داده و موجب شکافتن و تاخوردگی لایه ها به سمت طرفین می گردد. این پدیده دقیقاً مشابه باز شدن مکانیکی گلبرگ های گل در مقیاس بسیار کند و طی صدها سال رخ می دهد.

معمای دست نیافتنی فسیل های شش ضلعی در اعماق اقیانوس

یافته های این سفر اکتشافی به پدیده های قیری بستر دریا محدود نشد و محققان با ساختارهای شش ضلعی موسوم به پالئودیکتیون (Paleodictyon) روبرو شدند که یکی از بزرگ ترین معماهای دیرینه شناسی دنیا به شمار می رود. این الگوهای لانه زنبوری هندسی و بسیار دقیق، هم در فسیل های صخره ای با قدمت صدها میلیون سال و هم در بستر گل آلود امروزی اقیانوس ها دیده می شوند، اما هیچ دانشمندی تا به امروز موجود زنده سازنده آن ها را پیدا نکرده است. فرضیات علمی از سیستم های پرورش باکتری گرفته تا لانه یک کرم ناشناخته متغیر است. کشف هم زمان این هندسه های زیستی در مجاورت آتشفشان های آسفالتی، نشان داد که قلمرو اعماق دریا هنوز پر از رازهای سرپوشیده ای است که علم مدرن پاسخی قطعی برایشان ندارد.

پیشنهاد اختصاصی سردبیر (علیرضا مجیدی)

این مقاله مجذوب کننده و جالب بود؟! پس برای خواندن این نوشته های مرتبط کلیک کنید:

• تاریخچه خواندن در سکوت و شکل گیری خلوت ذهنی و تفکر فردی انسان
• 50 وب سایت شگفت انگیز که اینترنت واقعی را نشانتان می دهند؛ ورود با خودتان است، خروجش تعیین نیست!
• سرنوشت سکه های فواره تروی رم؛ عایدی میلیونی خیریه از خرافات گردشگران
• اگر فرزند نوجوانتان، با یک چت بات هوش مصنوعی درد دل می نماید و با او رفیق تر است تا با شما!
• نبرد طبقاتی نسل ها در اثر علمی تخیلی تازه کارگردان بازی مرکب
• چه بر سر وان پلاس آمد؟ چگونه قاتل پرچمدار هویت خود را از دست داد